Sanal gerçeklik bilim adamlarının yeni ilaçlar geliştirmesine yardımcı oluyor

Sanal gerçeklik bilim adamlarının yeni ilaçlar geliştirmesine yardımcı oluyor

Video oyunlarında devrim yaratan teknoloji şimdi de yeni ilaçlar geliştirmek ve dünyanın en ölümcül hastalıklarından bazılarıyla mücadele etmek için kulanılıyor.

 

C4X Discovery kimyacıları popüler Fortnite oyununda kompleks moleküllerin yapısını görselleştirmek için sanal gerçeklik teknolojisini kullanıyor. 4Sight adı verilen bu araç, halihazırda bağımlılığı tedavi etmek için kullanılıyor.

Biyokimya uzmanları da kanser ve Parkinson gibi diğer bazı hastalıkları tedavi edecek ilaçlar geliştirmek için bu teknolojiyi kullanıyor.

 

Molekülleri sanallaştırma

Bilim adamları bugüne kadar ilaçları görselleştirmek için fiziksel modeler kullandılar. Fakat 4Sight, ilaç geliştiricilerin sanal molekülleri elleriyle tutabilmelerini ve bu moleküllerin nasıl hareket ettiğini ve uyarıcılara nasıl tepki verdiğini görmelerini sağladı.

 

İlaç tasarımında önemli olan husus molekülün hedef proteinin içindeki boşluğa uyacağı şekli bulmak. Yanlış şekil verirseniz molekül sözkonusu yapıya oturmayabilir ve hatta başka bir boşluğa oturarak yan etkilere neden olabilir.

C4X Discovery'nin bilim konularından sorumlu yetkilisi Craig Fox "Molekülleri bu yapıların etrafında hareket ettirmek çok karmaşık bir işlem, dolayısıyla onları tutabiliyor olmak bir klavyede fareyi (mouse) tutmaya çalışmaktan çok daha kolay" şeklinde konuştu.

 

Şirket bu teknolojinin ilaç geliştirme sürecinde hata marjını azaltabileceğini ve farklı merkezlerdeki bilim adamlarının aynı sanal odada ilaç modelleri üzerinde birlikte çalışmasını sağlayabileceğini savunuyor.

Fox, "Bir ilacın fikir düzeyinden pazara sunulmasına kadar yaklaşık 10-12 yıl geçiyor. Genellikle samanlıkta iğne aramaya benzetiliyor" diyor.

 

Ayrıca çok da pahalı. Tufts İlaç Geliştirme Merkezi'ne göre, pazara sunulması onaylanan yeni bir reçeteli ilacın geliştirilme maliyeti ortalama 2.6 milyar dolar  düzeyinde.

 

Oyunlaştırma

Geliştirme sürecini hızlandıran ve bilim adamlarının yükünü azaltan her şey memnuniyetle karşılanıyor. Bu nedenle, C4X Discovery şirketi baş kodlayıcı olarak eski bir video oyunu geliştiricisi olan Phil Muwunga'yı istihdam etti.

 

Muwunga "Bu yazılım aynen bir oyun gibi. Bir kullanıcı tabanımız var, görevleri tekrar tekrar yapmalarını sağlamaya çalışıyoruz; ve bunu eğlenceli ve kolay bir şekilde yapmaya çalışıyoruz."

 

4Sight, bilim adamlarının C4X Discovery'nin küçük ilaç molekülleri üzerinde inşa ettiği özel 4 boyutlu verileri (uzunluk, genişlik ve derinliğin yanı sıra uzay ve zamanı da ölçerek) görselleştirmesini sağlıyor.

 

Muwunga, "Bilim adamlarının hayatını kolaylaştıracak bilimsel bir araç üretiyoruz. Bununla birlikte, ben oyun sektöründen geliyorum ve buna bir oyun gibi  yaklaşıyorum, insanlar oyunla aynı şekilde etkileşim kuruyor" diyor.

 

Diğer uygulamalar

Sanal gerçeklik, potansiyelini sağlık hizmetlerinin diğer alanlarında da gösterdi.

 

Öğrencilerin insan anatomisini simulasyon yoluyla öğrendiği tıp eğitiminde bir araç olarak kullanıldı. Cerrahlar karmaşık ameliyatlara hazırlanmak için sanal gerçekliği kullanabilir, hatta ağrı kesici bir araç olarak bile kullanıldı.

 

Grand View Research adlı araştırma şirketinin yayınladığı 2017 raporuna göre, sağlık hizmetleri sektöründe yapay ve sanal gerçekliğin küresel pazarının 2025 yılında 5,1 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

 

En büyük ilaç firmaları sanal gerçeklik araçlarının potansiyelinin farkında. Novartis bunları ilaç tasarım sürecinde kullanıyor, Pfizer ise klinik deneme tasarımından üretime kadar çeşitli aşamalarda uygulamaları kullanıyor.

 

Pfizer'in yeni teknolojilerden sorumlu direktörü Jim Mangione "Üç boyutlu teknolojilerin gelecekte bilişsel davranışsal yardım ve hatta tele-sağlık sunabileceğine inanıyoruz" şeklinde konuştu.

 

 

Edward Kiernan ve Nell Lewis, CNN Business  |  Londra (CNN Business) 

23 Kasım 2022