Kur Farkı Faturası Nedir?
Döviz cinsinden yapılan ticari işlemler, Türkiye'de yüksek enflasyon ve kur dalgalanmaları nedeniyle işletmeler için sıkça kur farkı adı gggverilen maliyet veya gelir unsurlarını ortaya çıkarıyor. Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca bu farkların doğru bir şekilde belgelendirilmesi, özellikle kur farkı faturası düzenleme ve kur farkı faturası muhasebe kaydı süreçlerinin eksiksiz yürütülmesini zorunlu kılıyor.
İşletmelerin dijitalleşen dünyada bu süreçleri hızlı ve hatasız yönetebilmesi için Vodafone Business tarafından sunulan iş ve süreç yönetimi çözümleri gibi dijital araçlardan yararlanması, büyük kolaylık ve avantaj sağlıyor.
Bu yazımızda, kur farkı faturası nedir, nasıl hesaplanır, KDV uygulamaları nelerdir ve bu süreçlerde dijitalleşmenin sağladığı avantajlara değiniyor, tüm detayları en güncel bilgilerle aktarıyoruz.
Kur Farkı Temel Kavramlar
Kur farkı, bir mal veya hizmetin döviz cinsinden alım ya da satımı yapıldığı tarih ile ödemenin yapıldığı veya tahsilatın gerçekleştiği tarihler arasındaki Türk lirası (TL) değerindeki farklılıklara verilen isimdir. Bu fark, işletmeler için ya bir kur farkı geliri ya da bir kur farkı zararı olarak ortaya çıkıyor. Bu farkın, yani kur farkı nedir sorusunun cevabı, temelde sözleşme veya fatura tarihi ile tahsilat/ödeme tarihi arasındaki kur değişiminin parasal etkisidir. Kur farkı ortaya çıktığında, bu farkın mutlaka faturalandırılması, yani bir kur farkı faturası kesilmesi gerekiyor. Bu fatura, ticari işlemlerin gerçek maliyetini veya gelirini yasal olarak belgelemenin temel adımı oluyor.
Kur Farkı Nasıl Hesaplanır ve Hangi Kur Esas Alınır
Kur farkı hesaplama süreci, temelde iki farklı tarihteki TCMB döviz alış/satış kurlarını esas alarak gerçekleştiriliyor. Kur farkı hesaplama hangi kurdan hesaplanır sorusuna yanıt olarak, genellikle ilk faturanın düzenlendiği tarihteki kur ile ödemenin yapıldığı tarihteki kur arasındaki fark esas alınıyor. Hangi kurun esas alınacağı (alış/satış), işlemin niteliğine göre değişiyor:
- Alış İşlemlerinde (Gider): Satıcının kestiği ilk faturadaki kur ile ödemenin yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası (TCMB) Efektif Satış Kuru veya Döviz Satış Kuru arasındaki fark baz alınıyor.
- Satış İşlemlerinde (Gelir): İlk satış faturasındaki kur ile tahsilatın yapıldığı tarihteki TCMB Efektif Alış Kuru veya Döviz Alış Kuru arasındaki fark baz alınıyor.
İşletmelerin kur farkları ile fiyatları doğru bir şekilde belirleyebilmesi için, kur farkı hesaplama tablosu kullanması ve kayıtları titizlikle tutması gerekiyor. Örneğin, vadeli bir satışta; satış tarihinde 1 dolar = 40 TL iken, tahsilat tarihinde 1 dolar = 42 TL ise, aradaki 2 TL'lik fark, satıcı için kur farkı geliri oluyor ve bu fark için kur farkı faturası nasıl kesilir sorusu gündeme geliyor. Ters bir durumda, yani kur düşüşünde ise, bu durum alıcı için kur farkı zararı oluşturuyor.
Kur Farkı Faturası Düzenleme Süreci ve Zamanlaması
Kur farkı, Vergi Usul Kanunu (VUK) açısından bir "vade farkı" veya "fiyat farkı" niteliğinde değerlendirildiği için, bu farkın ortaya çıktığı anda fatura düzenlenmesi gerekiyor. Kur farkı faturası düzenleme zorunluluğu, tahsilatın veya ödemenin yapıldığı anda başlıyor.
- Ne Zaman Düzenlenir?
Mal veya hizmetin bedelinin ödendiği ya da tahsil edildiği günkü kur dikkate alınarak, kur farkının kesinleştiği anda faturanın kesilmesi gerekiyor. Örneğin, kısmi ödeme yapılıyorsa, ödenen kısım için o günün kuru üzerinden ayrı bir kur farkı faturası düzenlenmesi zorunluluğu bulunuyor. - Kur Farkı Faturası Neden Kesilir?
Temel sebep, ticari işlemin KDV matrahını ve gelirin/giderin gerçek değerini yasal olarak belgelendirmektir. Aksi takdirde, kur farkı faturası kesilmezse ne olur sorusunun cevabı, vergi cezaları ve matrah farkı oluşması riskini içeriyor. Hatta kur farkı faturası kesmek zorunlumu diye sorulduğunda, VUK'a göre zorunlu olduğu bilgisine erişilmesi mümkün oluyor.
Öte yandan, e arşiv e fatura farkı dikkate alındığında bu süreç dahilinde, faturaların türüne göre elektronik olarak düzenlenmesi ve gönderilmesi büyük önem taşıyor. Özellikle e arşiv kur farkı faturası nasıl kesilir gibi konularda, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) düzenlemelerine uygun hareket edilmesi gerekiyor.
Kur Farkı Faturasında KDV Uygulaması
Kur farkları da mal veya hizmetin bedelinin bir parçası olarak kabul edildiğinden, KDV'ye tabi oluyorlar. Kur farkı faturası KDV uygulaması, esas mal veya hizmetin tabi olduğu KDV oranı üzerinden gerçekleştiriliyor.
- Hangi KDV Oranı Kullanılır?
Kur farkına uygulanacak KDV oranı, ilgili mal veya hizmetin ilk faturasında uygulanan KDV oranı ile aynı oluyor. Örneğin, %20 KDV'li bir malın kur farkı faturasına da %20 KDV uygulanıyor. - Kur Farkı Faturası KDV Dahil Mi Kesilir?
Kur farkı bedeli (çıplak fark), KDV matrahını oluşturuyor ve bu matraha ilgili KDV oranı eklenerek fatura toplamı hesaplanıyor. Kur farkı faturası KDV'li mi kesilir diye sorulduğunda, evet cevabına erişilmesi mümkün oluyor. Ayrıca kur farkı faturası KDV oranı da ana işleme ait KDV oranı oluyor.
Bu KDV uygulamasının doğru yapılması, işletmelerin KDV beyannamelerinde hata yapmaması için kritik önem taşıyor. İşletmeler, bu karmaşık süreci yönetirken kur farkı faturası hesaplama araçlarından faydalanabiliyor.
Kur Farkı Faturası Muhasebe ve Kayıt İşlemleri
Kur farkı faturası muhasebe kaydı işlemleri, kur farkının gelir mi yoksa gider mi olduğuna göre değişiyor. Muhasebe kayıtları, 6 serili (Gelir/Gider Tablosu Hesapları) hesaplarda izleniyor.
Durum | İşletme İçin Muhasebeleşme | Kullanılan Hesaplar |
Kur Farkı Geliri (Satışlarda Kur Yükselmesi) | Satıcı için alacağın değeri artar, gelir kaydedilir. | 601 Yurt Dışı Satışlar veya 646 Kambiyo Karları |
Kur Farkı Zararı (Alışlarda Kur Yükselmesi) | Alıcı için borcun değeri artar, gider kaydedilir. | 612 Diğer İndirimler veya 656 Kambiyo Zararları |
Örneğin, bir kur farkı zararı muhasebe kaydı söz konusu olduğunda, ilgili Kambiyo Zararları hesabı borçlandırılıyor. Kur farkı alış faturası muhasebe kaydı yapılırken de aynı mantık izleniyor. Kur farkı gelirleri veya kur farkı giderleri için yapılan kayıtlar, işletmenin mali tablolarının gerçeği yansıtması açısından hayati önem taşıyor.
Ayrıca, tahakkuk eden ancak henüz tahsil edilmeyen veya ödenmeyen (gerçekleşmemiş) kur farkları da ay sonlarında veya dönem sonlarında gerçekleşmemiş kur farkı nedir sorusunun cevabı olarak 646/656 hesaplar yerine 645/655 hesaplar kullanılarak muhasebeleştiriliyor. Kur farkı iade faturası muhasebe kaydı da iade işleminin doğasına uygun olarak yapılıyor.
Dijital Fatura Düzenleme ve Cezai Yaptırım
Günümüzde, faturalama süreçlerinin büyük bir çoğunluğu dijital ortamlarda, e fatura e arşiv farkı dikkate alınarak yürütülüyor. İşletmelerin e arşiv e fatura farkı hakkındaki detayları ve yükümlülüklerini bilmesi büyük önem taşıyor. Bu nedenle öncelikle bir kur farkı faturası örneği incelenmesi ve faturanın örnek faturaya ve ilgilikurallara göre düzenlenmesi önem taşıyor.
- Dijital Süreç: Belirli ciro limitlerini aşan mükellefler e fatura veya e arşiv kullanmak zorunda oluyor. Kur farkı faturalarının da bu sistemler üzerinden düzenlenmesi gerekiyor.
- Cezai Yaptırımlar: Fatura düzenleme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, yasalara göre usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezalarını beraberinde getiriyor. Kur farkı faturası kesilmezse ne olur sorusu, bu cezai yaptırımların uygulanması riskini işaret ediyor.
Yurt Dışı İşlemler ve Özel Durumlar
Yurt dışı ticaret yapan işletmeler için kur farkları daha da karmaşık bir hal alabiliyor. İhracat ve ithalat işlemlerindeki kur farkı faturası düzenleme ve KDV durumu, yurt içi işlemlere göre farklılık gösterebiliyor.
- İhracatta Kur Farkı: İhracatta KDV istisnası uygulandığı için, ortaya çıkan kur farkı geliri için düzenlenen faturada KDV hesaplanmıyor.
- İthalatta Kur Farkı: İthalat işlemlerinde ödeme tarihindeki kur farkı, ithalatın maliyetine ekleniyor.
Kur farkı faturasına ödeme yapılır mı sorusu da sıkça soruluyor. Kur farkı faturası, zaten önceden yapılmış olan dövizli işlemin son TL karşılığını kesinleştirdiği için, bu faturanın bedeli ayrıca bir ödeme gerektirmiyor; ancak taraflar arasındaki mutabakata göre farklı bir ödeme şekli de belirlenebiliyor. Kur farkı nasıl ödenecek konusu tamamen alıcı ve satıcının anlaşmasına bağlı bulunuyor.
Döviz kurlarındaki dalgalanmaların işletmelerin mali tablolarını doğrudan etkilediği dönemlerde, kur farkı faturası düzenleme, kur farkı faturası muhasebe kaydı ve doğru kur farkı hesaplama yöntemlerini bilmek büyük önem taşıyor. Özellikle, kur farkı faturası kdv li mi kesilir gibi detaylara hakim olmak, cezai yaptırımlardan kaçınmak için önem kazanıyor. Günümüzde işletmeler için bu tür mali süreçleri manuel olarak yürütmek yerine, hatasız ve hızlı bir şekilde tamamlamak için dijital çözümlerden yararlanmak büyük önem taşıyor. Dijital dönüşüm sürecinde, iş interneti , veri kurtarma ve yedekleme , kurumsal veri güvenliği , işletme hattı veiş ve süreç yönetimigibi Vodafone Business kurumsal işletme çözümleri, işletmelere büyük avantajlar sağlıyor. Bu teknolojik çözümler sayesinde işletmeler için dijital verilerin korunması, avantajlı ve kesintisiz çevrimiçi bağlantı sağlanması kolayca gerçekleşiyor. Ayrıca, avantajlı iletişim tarifelerinden yararlanma ve fatura süreçlerini optimize ederek hataları azaltmak mümkün hale geliyor.
İşletmenizin dijital dönüşüm yolculuğunu destekleyen Vodafone dijital çözümleri sayesinde, artık siz de tüm karmaşık iş süreçlerinizi kolayca yönetebilir ve yasal yükümlülüklerinizi eksiksiz yerine getirebilirsiniz.
24.12.2025
