Patent Nedir?

Patent nedir sorusunu, patent sorgulama ile yeniliği kontrol edilen ve buluşu koruyan resmi bir hak olarak yanıtlamak mümkün. Fikri mülkiyet hakları, günümüzün dijitalleşen ve sürekli yenilik üreten dünyasında hayati bir öneme sahip bulunuyor. Buluş sahiplerinin emeklerini, zamanlarını ve yatırımlarını koruma altına alan en önemli araçlardan biri de şüphesiz ki patent nedir sorusunun yanıtında saklı bulunuyor. Bir buluşa sahip olan kişinin, o buluşun üretimini, satışını ve kullanımını belirli bir süre boyunca yalnızca kendisine ait kılmasını sağlayan resmi bir belge olan patent, buluş sahibine güçlü bir yasal koruma sunuyor. Türkiye’de bu hakların resmi makamı olan Türk Patent ve Marka Kurumu, başvuru süreçlerini elektronik ortamda yürüterek süreçleri büyük ölçüde hızlandırıyor. İşletmelerin ve bireysel buluşçuların bu karmaşık yasal süreçleri yönetirken dijitalleşmenin sunduğu çözümlerden yararlanması, süreçlerin takibini kolaylaştırıyor. Örneğin, buluşunuzun ticarileşme aşamasına geçişinde, tüm finansal akışlarınızı ve giderlerinizi takip edebilmeniz için ön muhasebedijital çözümü büyük avantaj sağlıyor. Vodafone Business tarafından sunulan bu teknolojik çözüm, buluşunuzun fikirden ürüne dönüşürken ortaya çıkan tüm maliyet kalemlerini kolayca yönetmenize ve takip etmenize olanak tanıyor.

I. Patent Nedir?

Patent nedir sorusu, teknik bir problemi çözen her türlü yeni buluş için sahibine verilen tekel hakkı olarak da yanıtlanıyor. Patent ne demek diye bakıldığında; Bir buluşun başkaları tarafından izinsiz olarak üretilmesini, kullanılmasını veya satılmasını önleyen, devletçe tanınmış bir hak olduğu görülüyor. Patent hakkı nedir diye bakıldığında, buluş sahibinin, buluşunu ticarileştirirken rekabet avantajı elde etmesini sağlayan ve yatırım yapmaya teşvik eden bir hak olduğu göze çarpıyor. Bu açıdan bakıldığında, bir buluştan bir haktan yararlanmak için devletçe verilen belge patent olarak kabul ediliyor. Bu belge, genellikle 20 yıl süresince koruma sağlıyor.

II. Patent Tescil Şartları

Bir buluşun patent ile korunabilmesi için belirli yasal kriterleri eksiksiz bir şekilde taşıması gerekiyor. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından yapılan incelemelerde aranan bu şartlar üç ana başlıkta toplanıyor:

A. Yenilik (Novely)

Buluşun, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı, sözlü tanıtım veya uygulama yoluyla kamuya açıklanmamış olması gerekiyor. Yani, buluşun tekniğin bilinen durumu içerisinde yer almaması şartı aranıyor.

B. Buluş Basamağı (Inventive Step)

Buluş basamağı, bir buluşa patent verilebilmesi için aranan şartlar nelerdir sorusunun cevabında yer alan bir diğer önemli kriter olarak karşımıza çıkıyor. Buluşun, ilgili teknik alandaki bir uzman için aşikâr olmaması, yani mevcut teknik bilgiye kıyasla belirgin bir teknik ilerleme veya teknik özellik taşıması gerekiyor.

C. Sanayiye Uygulanabilirlik (Industrial Applicability)

Buluşun teorik bir fikir olmaktan öte, pratik olarak üretilebilir veya kullanılabilir olması, tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında uygulanabilir bir nitelik taşıması gerekiyor. Bu üç temel şart, bir buluşa patent verilebilmesi için taşıması gereken kriterler nelerdir sorusunun da tam karşılığı olarak ön plana çıkıyor.

III. Patent Türleri Nelerdir?

Patentler, sağladıkları koruma ve inceleme süreçlerinin kapsamına göre farklı türlere ayrılıyor. Türkiye'de en yaygın olarak görülen patent türleri şunlardan oluşuyor:

A. İncelemeli Patent

Buluşun yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını taşıyıp taşımadığına dair detaylı bir inceleme sürecinden sonra verilen patent türü olarak biliniyor. Koruma süresi 20 yıl olup, en kapsamlı korumayı sağlıyor.

B. İncelemesiz Patent (Kaldırıldı)

2017 yılında yürürlüğe giren Sınai Mülkiyet Kanunu ile incelemesiz patent sistemi kaldırılmış bulunuyor. Bu durum, patent başvurularının kalitesini artırmayı hedefliyor.

C. Faydalı Model

Kimyasal maddeler ve usuller dışındaki buluşlar için verilebilen ve patentin yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını taşıyan, ancak buluş basamağı şartı daha az katı olan bir koruma türü olarak göze çarpıyor. Patent ve faydalı model arasındaki fark nedir diye merak edenler için faydalı modelin koruma süresinin 10 yıl olduğu ve inceleme sürecinin daha kısa sürdüğü söylenebilir.

IV. Patent Verilmeyecek Konular ve Buluşlar

Her teknik çözüm, yenilik ve buluş basamağı taşısa bile patent ile koruma altına alınamıyor. Kanunlar, belirli konuları ve faaliyetleri buluş niteliğinde saymıyor ve bu nedenle patent hakkı kapsamının dışında bırakıyor. Bu istisnalar arasında şunlar bulunuyor:

• Keşifler, bilimsel teoriler ve matematik yöntemleri,
• Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, kural ve yöntemler,
• Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar,
• Bilginin sunumu,
• Bilgisayar yazılımları (Teknik bir etki sağlamayanlar).

Ayrıca, insan veya hayvan vücuduna uygulanacak teşhis ve cerrahi yöntemler ile tedavi usulleri de patent verilemeyecek konular arasında yer alıyor. Bu kapsamda, bir buluşun patent alabilmesi için gerekli kriterler nelerdir sorusuna ek olarak neyin patentlenebilir olduğu da önem taşıyor.

V. Patent Başvurusu Süreci

Patent başvurusu süreci, buluş sahibinin fikri mülkiyetini resmi olarak tescil ettirmesi için atılan ilk ve en kritik adımları içeriyor. Patent nasıl alınır sorusunun cevabı, Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuru yapmakla başlıyor. Patent hangi kurumdan alınır diye bakıldığında ise tek yetkili kurumun TÜRKPATENT olduğu görülüyor. Başvuru, kurumun Elektronik Başvuru Sistemi (EPATS) üzerinden çevrimiçi olarak yapılabiliyor. Başvuru dosyasında şu temel belgelerin bulunması gerekiyor:

• Dilekçe: Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerini içeren resmi talep.
• Tarifname: Buluşun tüm teknik detaylarını, amacını ve çözümünü anlatan kapsamlı metin.
• İstemler: Korunması talep edilen yeni teknik özellikleri tanımlayan ve hukuki sınırları belirleyen kısım.
• Özet: Buluşun ana fikrini içeren kısa açıklama.
• Resimler (Gerekliyse): Buluşun daha iyi anlaşılmasını sağlayan teknik çizimler.

Başvurunun ilk aşaması olan şekli inceleme, belgelerin eksiksiz ve formata uygun olup olmadığını kontrol ediyor. Bu aşamadan önce, buluşunuzun yeniliğini teyit etmek ve gereksiz zaman kaybını önlemek için önceden patent sorgulama işlemi yapılması oldukça önemli bir rol üstleniyor.

VI. Patent Onay Süreci (Süreç ve Aşamalar)

Patent onay süreci, başvurunun yapılmasıyla başlayıp tescil belgesinin alınmasına kadar uzanan çok aşamalı ve zaman alan bir süreci içeriyor.

1. Şekli İnceleme: Başvuru belgelerinin eksiksiz olup olmadığı inceleniyor.
2. Araştırma Raporunun Hazırlanması: TÜRKPATENT, buluşun yenilik kriterini taşıyıp taşımadığına dair bir araştırma raporu hazırlıyor.
3. Yayın ve İtiraz Süresi: Başvuru, Araştırma Raporu ile birlikte yayımlanıyor ve üçüncü kişilerin 6 ay süreyle itiraz etme hakkı bulunuyor.
4. İnceleme Talebi ve Raporları: Yayın sonrasında, başvuru sahibinin inceleme talebinde bulunması gerekiyor. Bu talep üzerine buluş, yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik kriterleri açısından detaylıca inceleniyor. Patent sorgulama sürecinde bu aşamadaki raporlar büyük önem taşıyor.
5. Tescil ve Belge Düzenlenmesi: İnceleme raporlarının olumlu olması ve itiraz sürelerinin tamamlanmasıyla birlikte buluş tescilleniyor ve patent belgesi nedir sorusunun somut karşılığı olan belge buluş sahibine veriliyor.

Bu detaylı süreçte, başvuru sahiplerinin hukuki ve teknik yazım standartlarına uygun hareket etmesi büyük önem taşıyor.

VII. Patent Geçerliliği ve Koruma

Patent hakkı, genellikle başvuru tarihinden itibaren 20 yıl boyunca geçerliliğini koruyor ve bu süre boyunca buluş sahibine tekel hakkı sağlıyor. Korumanın devam edebilmesi için patent sahibinin yıllık ücretleri düzenli olarak ödemesi gerekiyor. Patent hakkı sadece başvurunun yapıldığı ülkede koruma sağlıyor; uluslararası koruma elde etmek için PCT (Patent İş birliği Antlaşması) gibi uluslararası anlaşmalar aracılığıyla ayrı başvurular yapmak gerekiyor. Patent neden verilir diye sorulduğunda, buluşun kamuya açıklanması karşılığında, buluş sahibine belirli bir süre tekel hakkı verilerek inovasyonun teşvik edilmesi amaçlanıyor.

Patent hakkının ihlal edilmesi durumunda, buluş sahibi yasal yollara başvurarak izinsiz üretimi, satışı veya kullanımı durdurabiliyor ve tazminat talep edebiliyor. Bu süreçte önceden yapılmış detaylı patent sorgulama kayıtları, hukuki dayanak oluşturuyor.

VIII. Patent Almanın Avantajları

Patent almak hem bireysel buluş sahipleri hem de kurumsal işletmeler için birçok stratejik ve ekonomik avantaj sağlıyor.

• Rekabet Üstünlüğü: Patent, buluş sahibine pazarda tekel hakkı veriyor ve rakiplerin benzer ürün veya süreçleri üretmesini engelliyor.
• Gelir Kaynağı: Patentli buluş, lisanslanabilir veya satılabilir bir varlık haline geliyor. Patent hakkının devri veya lisanslanması yoluyla pasif gelir elde etmek mümkün oluyor.
• Yatırım Çekme: Patentli bir buluş, yatırımcılar ve iş ortakları nezdinde buluşun değerini ve kurumsal ciddiyeti artırıyor. Bu sayede yeni finansman kaynaklarına erişim kolaylaşıyor.
• İtibar ve Prestij: Patent tescili, şirketin veya bireyin Ar-Ge ve inovasyon kapasitesini kanıtlıyor ve sektördeki itibarını yükseltiyor. Patent belgesi nedir sorusunun bir diğer cevabı da bu itibarın resmiyet kazanması oluyor.

Dijital dönüşümün hız kesmeden devam ettiği günümüzde, fikri mülkiyetin korunması, rekabet gücünü belirleyen en kritik faktörler arasında yer alıyor. Patent nasıl alınır sorusundan başlayarak, bir buluşun tescil süreçleri, gereklilikleri ve sağladığı ekonomik avantajların detaylıca incelenmesi büyük önem taşıyor. Başvurunun ilk adımı olan kapsamlı patent sorgulama ile buluşun yeniliğinden emin olunması, tüm sürecin başarısı için temel teşkil ediyor. Bu süreçte en güncel ve resmi bilgilerden faydalanmak, başvuru sürecini hatasız yürütmek için büyük önem taşıyor.

Bu karmaşık süreçleri yönetirken, işletmelerin ve bireylerin dijitalleşme araçlarını kullanması büyük bir fark yaratıyor. Başvuru sahipleri, bu aşamada tüm kurumsal iletişim ve dokümantasyon trafiğini düzenli bir şekilde yönetmek için Vodafone Business office 365 programı dijital çözümünden faydalanarak ofis işlerini kolaylaştırabiliyor. Vodafone Business, işletmelerin fikri mülkiyetlerini ticarileştirme yolculuğunda ihtiyaç duyduğu kurumsal işyeri interneti ile kesintisiz ve hızlı iletişimi güvence altına alıyor. Aynı zamanda, ürün veya hizmetinizi pazarlarken müşterilerinize ulaşmak için kullanabileceğiniz toplu sms hizmetleri gibi dijital çözümler sunuyor. Buluşunuzu ticarileştirme yolculuğunuzda, iş süreçlerinizi Vodafone Business ile dijitalleştirerek verimliliğinizi artırmanız ve rakiplerinizin bir adım önüne geçmeniz artık mümkün.

Siz de yeni fikir ve buluşlarınızı koruma altına alırken, dijital çözümlerin sağladığı avantajlardan yararlanarak işinizi daha güçlü bir zemine taşımak için Vodafone Business ile tanışın ve dijitalleşme yolculuğunuzu başlatın.